Avrupa Komisyonu tarafından hazırlanan 2026 yılı AB bütçesine ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

AB 2026 YILI BÜTÇE TASLAĞI

Hatice Fulya Topyıldız, İKV Uzman Yardımcısı

Avrupa Komisyonu 4 Haziran 2025 tarihinde AB’nin 2026 yılı bütçesi taslağını yayımladı.[1] Komisyon, 193,26 milyar avro olarak belirlenen bütçenin yaklaşık 105,32 milyon avroluk ödeme kısmının NextGenerationEU kapsamında tamamlanacağını ifade ediyor. 2026 bütçesi ile Ukrayna’yı destekleme, güvenlik ile savunma, rekabetçilik ve göç yönetimi konularında stratejik yatırımlar için kaynak sağlanacak. Aynı zamanda yeşil ve dijital dönüşüme yönelik önceliklere de destek sağlanmaya devam edilecek.

Bütçe taslağındaki öncelikler arasında en yüksek miktar 53,80 milyar avro ile Ortak Tarım Politikası’na (the Common Agricultural Policy) ayrılıyor.[2] Ortak Tarım Politikası’nın ardından 42,09 milyar avroluk kaynağın bölgesel kalkınma ve uyum için harcanması planlanıyor. Kaynak ayrılan diğer alanlar arasında 14,51 milyar ile Avrupa Sosyal Fonu Artı (the European Social Fund Plus), 14,12 milyar avro ile araştırma ve inovasyon ve 2,33 milyar avro ile Avrupa Uzay Programı (the European Space Programme) yer alıyor. Araştırma ve inovasyon için ayrılan miktarın 12,97 milyar avrosu ile Ufuk Avrupa programına harcama yapılması amaçlanıyor. Ayrıca, dayanıklılık ve değerler için 15,13 milyar avro harcanması planlanıyor. Bunun 4,3 milyar avroluk kısmı Erasmus+ için ve 396 milyon avroluk kısmı ise sanatçıların ve tasarımcıların desteklenmesi için ayrılıyor. 332,6 milyon avroluk payının ise adalet, haklar ve değerlerin teşvik edilmesi amacıyla harcanması hedefleniyor. Ek olarak, bütçede dünyadaki çıkarlar ve ortaklar için harcama yapılması amacıyla 15,51 avro miktarında kaynak ayrıldığı ve bundaki 2,20 milyar avroluk payın ise Katılım Öncesi Yardım Aracı III (IPA III) için harcanacağı görülüyor. Komşuluk, Kalkınma ve Uluslararası İş Birliği Aracı (the Neighbourhood, Development and International Cooperation Instrument) için belirlenen miktarın ise 10,11 milyar avro olduğu dikkat çekiyor. Öte yandan, Batı Balkanlar Büyüme Aracı (the Growth Facility for the Western Balkans) için 500 milyon avro ve İnsani Yardım (HUMA) için 1,93 milyar avro sağlanması amaçlanıyor.

Bütçenin önceliklerinin devamında Ukrayna Aracı (the Ukraine Facility) kapsamında 3,89 milyar avro değerinde hibe ve 6,70 milyar avro kredi verilmesi hedeflendiği görülüyor. Avrupa’daki stratejik yatırımlar için belirlenen kaynak miktarı ise 4,59 milyar avro olarak karşımıza çıkıyor. Bunun 3,02 milyar avrosu Avrupa'yı Birleştirme Mekanizması (the Connecting Europe Facility), 1 milyar avrosu Dijital Avrupa Programı (the Digital Europe Programme) ve 299 milyon avrosu ise InvestEU için ayrılıyor.

Çevre ve iklim öncelikleri için bütçede ayrılan miktarın 2,18 milyar avro olduğu dikkat çekiyor. Bunun 802,9 milyon avroluk kısmı ile LIFE programının desteklenmesi hedefleniyor. Adil Geçiş Fonu (the Just Transition Fund) için bütçeden ayrılan pay ise 1,26 milyar avro. Diğer yandan, sınırların korunması amacıyla 2,69 milyar avroluk kaynağın harcanması planlanıyor. Göç politikaları için gerçekleştirilecek harcama ise 2,32 milyar avro olurken, bunun 2,08 milyar avrosu ile sığınmacıların ve mültecilerin destekleneceği ifade ediliyor. 1,99 milyar avro değerindeki kaynağın savunma alanında karşılaşılan zorluklar için ve 1,02 milyar avronun ise Tek Pazar’ın işleyişinin sağlanması için ayrılması planlanıyor.

Komisyon 2026 Bütçesi ile Rekabetçilik Pusulası (the Competitiveness Compass), Temiz Sanayi Mutabakatı (the Clean Industrial Deal), Beceriler Birliği (the Union of Skills) ve Start-up ve Scale-up Stratejisi (the EU Startup and Scaleup Strategy) için kaynak sağlanacağını vurgularken, yeni torba yasası teklifinin (Omnibus) de destekleneceğini ifade ediyor.