AB'de mavi ekonominin durumunu ele alan 2025 yılı raporuna ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

MAVİ EKONOMİ 2025 RAPORU

Aygen Torun, İKV Uzman Yardımcısı

Avrupa Komisyonu tarafından hazırlanan AB Mavi Ekonomi 2025 Raporu, 22 Mayıs 2025 tarihinde yayımlandı.[1] Rapor, AB’nin mavi ekonomisindeki genel duruma dair bilgi veriyor ve politika yapıcılar ile paydaşlara mavi ekonominin geliştirilmesi konusunda kılavuzluk etmeyi hedefliyor.

2022 yılındaki resmî rakamlara göre AB mavi ekonomisi yaklaşık 4,82 milyon istihdam yarattı. Mavi ekonomi, toplamda yaklaşık 890,6 milyar avroluk bir ciro ve 250,7 milyar avroluk brüt katma değer yarattı. Tahminler AB mavi ekonomi sektörlerinin 2023’te de büyümeye devam ettiğini, AB brüt katma değerine 263 milyar avro katkıda bulunduğunu ve 4,88 milyon kişiyi istihdam ettiğini gösteriyor.

Raporda yer alan yedi adet mavi ekonomi sektörü şu şekilde sıralanıyor: denizde yaşayan kaynaklar, denizdeki cansız kaynaklar, denizlerde yenilenebilir enerji, liman faaliyetleri, gemi inşası ve onarımı, deniz ulaşımı ve kıyı turizmi. Kıyı turizmi sektörü en büyük mavi ekonomi sektörü olmaya devam etti ve 2022 yılında AB mavi ekonomisinde istihdamın %53’ünü, toplam brüt katma değerin ise %33’ünü oluşturdu. Bu sektörün görece büyüklüğü ve ekonomik şartlara karşı daha hassas bir konumda olması ise mavi ekonomiyi AB’deki diğer sektörlerden daha hızlı büyüyen ve küçülen bir sektör hâline getirdi.

Denizlerde yenilenebilir enerji hızlı bir şekilde büyümeye devam etti. Sektörde brüt katma değer 2021 yılından 2022’ye %42’lik oranda artış gösterdi. Bu büyüme sayesinde sektörde kayda değer bir kâr artışı gözlemlendi, bu kâr 2022 yılında 4,1 milyar avro olarak hesaplandı. Bu da kârın 2021 yılından 2022 yılına kadar %56 oranında arttığını gösteriyor. Uzak kıyı rüzgârı sektörü tüm AB ekonomisinde en hızlı büyüyen sektörlerden biri olarak kayda geçti.

Almanya, Fransa, İtalya ve İspanya mavi ekonominin sosyoekonomik performansına en çok katkı yapan ülkeler oldu. Bu ülkeler sektördeki brüt katma değerin %60’ını, istihdamın da %42’sini oluşturdu. Yunanistan, İspanya’nın ardından mavi ekonomide istihdamın toplam istihdama oranla en yüksek olduğu ikinci ülke oldu.  

Türkiye’nin mavi ekonomi verilerine bakıldığında dünya çapındaki yeni gemi inşaatlarının %0,14’ünü gerçekleştirdiği ve İspanya ve Yunanistan’ın ardından en fazla sayıda mavi bayraklı bölgeye sahip olduğu görülüyor. 2022 yılı itibarıyla Türkiye’nin 28 adet kıyı şehrinde mavi ekonomi sektörlerinde istihdam edilenlerin oranı kayıtlı toplam istihdamın %8’ini oluşturuyor. İstihdamda en büyük payı Marmara Kıyısı oluşturuyor. Kıyı şeridinde yer alan bu şehirlerin GSYH’nin %67’sini oluşturduğu göz önünde bulundurulduğunda mavi ekonomi sektörünün de GSYH’ye katkısının önemli düzeyde fakat geliştirilebilir olduğu belirtiliyor.[2]