AB’nin sınır geçişlerini dijitalleştirmeye yönelik mekanizması EES’in aşamalı olarak devreye alınmasına ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

GİRİŞ-ÇIKIŞ SİSTEMİ’NE (EES) AŞAMALI GEÇİŞ

Tunç İbrahim Ceylan, İKV Uzman Yardımcısı

AB’nin sınır geçişlerine dijitalleşmeyi entegre ederek hem güvenliği artırmayı hem de geçişleri kolaylaştırmayı amaçladığı Giriş-Çıkış Sistemi (Entry – Exit System – EES) için 2013’ten beri devam eden süreçte sona gelindi. 19 Mayıs 2025 tarihinde AP ve AB Konseyi, ilgili sistemin aşamalı olarak yürürlüğe girmesi konusunda geçici anlaşmaya vardı. Buna göre, altı aylık bir süre içerisinde EES tamamen işleyebilir hâle gelecek.[1]

EES Nedir?

EES, sınır geçişlerinde manuel olarak yapılan kontrollerin ve pasaport damgalama sürecinin dijitalleştirileceği; tüm giriş ve çıkışların dijital olarak kaydedileceği; bu giriş ve çıkış işlemlerine ilişkin pasaport bilgilerinin, kişilerin parmak izlerinin ve yüz görüntülerinin saklanacağı bir bilgi teknolojisi sistemi olarak tanımlanıyor. Üçüncü ülke vatandaşlarının Schengen Alanı’na yapacakları kısa süreli seyahatlerinde bu bilgilerin kaydedilmesi ve kolayca ulaşılabilir olmasıyla AB, belgede sahtecilik ve kalış süresinin aşılması gibi durumlarla daha etkili mücadele etmeyi amaçlıyor.

EES’in yürürlüğe girmesini müteakiben, hâlihazırda Schengen Alanı’na kısa süreli seyahatleri için vizesiz giriş yapma hakkına sahip üçüncü ülke vatandaşlarına, seyahatlerinden evvel bir ön başvuru zorunluluğu getiren Avrupa Seyahat Bilgi ve Yetkilendirme Sistemi’nin de (ETIAS) devreye girmesi planlanıyor. Mevcut durumda AB, EES’in 2025 yılında, ETIAS’ın ise 2026 yılında tamamen işler hâle gelmesini hedefliyor.

Aşamalı Geçiş

Bu doğrultuda EES’e altı aylık bir süreç içerisinde geçilmesi konusunda AP ve AB Konseyi 19 Mayıs 2025 tarihinde geçici olarak uzlaşıya vardı. Buna göre AB Üye Devletleri, ilk bir ayın sonunda sınır geçişlerinin %10’unu EES kapsamında gerçekleştirecek. EES’in temeli olan biyometrik verilerin alınması ve kaydedilmesi ilk 60 gün içinde uygulanmazken, üç aylık sürenin sonunda ilgili sistemin tüm biyometrik gerekliliklerle birlikte ve tüm sınır geçişlerinin en az %35’ini kapsayacak şekilde uygulamaya alınması ilgili anlaşmada kararlaştırıldı. Altı aylık sürecin sonunda ise yapılan tüm giriş ve çıkışların EES ile gerçekleştirilebilmesi hedefi koyuldu.

Geçiş süreci devam ederken Üye Devletlere, olağanüstü durumlarda EES’i tamamen ya da kısmen uygulamayı durdurma hakkı tanındı. Bu sürecin sonunda ise EES, yalnızca olağanüstü durumlarda ve bazı sınır kapılarında, altı saate kadar askıya alınabilecek.

Aşamalı geçişin başlangıç tarihi henüz belirlenmedi. İlgili geçiş sürecini başlatmaya yönelik kararı Avrupa Komisyonunun önümüzdeki günlerde alması bekleniyor.