Komisyon tarafından paylaşılan Sıfır Kirlilik Eylem Planı ara dönem değerlendirme raporuna ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

KOMİSYONDAN SIFIR KİRLİLİK EYLEM PLANI ARA DÖNEM DEĞERLENDİRME RAPORU

Melike Sönmez, İKV Uzman Yardımcısı

AB’nin, 2021’de kabul ettiği Sıfır Kirlilik Eylem Planı (Zero Pollution Action Plan) çerçevesinde 2050’ye kadar toksik maddelerden arındırılmış bir çevre hedefi bulunuyor. Bu kapsamda Komisyon, 2025 sonu itibarıyla eylem planının uygulanma düzeyini ele alan, ilerleme sağlanan alanların, eksikliklerin ve atılması gereken adımların yer aldığı ara dönem değerlendirme raporunu yayımladı.[1]

İlerleme kaydedilen alanların:

• Hava kirliliğinin azalması,
• Tarım ilacı kullanımı ve risklerinin azalması,
• Özellikle halk sağlığı için bilinçsiz kullanımda ve ekosistemde sorun yaratan antibiyotikler başta olmak üzere antimikrobiyal satışlarının düşmesi,
• Denizlerde plastik kirliliğinin azalması.

Durağan alanların:

• Gürültü kirliliği,
• Su kaynaklarındaki besin (nutrient) kirliliği,

Artış görülen ve yetersiz alanların ise

• Mikroplastik kirliliği,
• Kirliliğe yönelik veri altyapısı olduğu belirtiliyor.

Bu bağlamda raporda Komisyonun şunları gerçekleştirmek istediği kaydediliyor:

1. Üye Devletler arasında deneyim aktarımını ve yenilikçi yöntemlerin yaygınlaştırılmasını;
2. Tek Madde Tek Değerlendirme (One Substance, One Assessment) mevzuatının uygulanmasıyla kimyasal maddelere ilişkin risklerin daha erken tespit edilip hızlı müdahale imkânı sağlayacak tekil ve bütüncül bir değerlendirme sistemi olan EWAS’ın (Erken Uyarı ve Eylem Sistemi-Early Warning and Action System) kurulmasını;
3. Özellikle su direnci ve okyanus korumasına yönelik yeni stratejilerin hazırlanmasını;
4. Daha sağlam bilimsel temele dayalı kararlar alınabilmesi için daha iyi veri, göstergeler, değerlendirmeler ve modelleme çalışmalarına yatırım yapılması.

Bunların yanında, çeşitli düzenlemelerde, örneğin CountEmissionsEU (Taşıma hizmetlerinin sera gazı emisyonlarının hesaplanmasına ilişkin Tüzük) değişiklikler yaparak ve Küresel Plastik Antlaşması (Global Plastics Treaty) gibi uluslararası antlaşmalara taraf olarak; ayrıca aday ülkeler ve üçüncü ülkelerle sürdürülebilirlik ilkesini önceleyen ticaret anlaşmaları kurarak Sıfır Kirlilik Eylem Planı’nın uygulanmasında ilerleme sağlanması planlanıyor. Bununla birlikte, halihazırda kabul edilmiş düzenlemelerin ve taraf olunan çeşitli antlaşmaların uygulanmasının da iyileştirileceği kaydediliyor.