AMB'nin tamamlanan 2024-2025 İklim ve Doğa Planı'na ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

AMB, 2024-2025 İKLİM VE DOĞA PLANI’NI TAMAMLADI

Hatice Fulya Topyıldız, İKV Uzman Yardımcısı

Avrupa Merkez Bankası (European Central Bank- AMB), 16 Ocak 2026 tarihinde iklim ve doğadan kaynaklanan riskleri çalışmalarına entegre ederek 2024-2025 İklim ve Doğa Planı’nı (Climate and nature plan 2024-2025) tamamladığını açıkladı.[1] Bunun yanında, yetki alanı kapsamındaki iklim ve doğaya ilişkin riskleri ele almaya yönelik taahhüdünü sürdürdüğünü bildirdi.

AMB, 30 Ocak 2024 tarihinde, 2024-2025 İklim ve Doğa Planı’nı duyurmuştu. Planda fiyat istikrarı hedefinden taviz vermeden çevrenin korunmasına katkı sağlamak amacıyla AB’nin genel ekonomik politikalarını destekleyeceğini belirtmişti.[2] AMB’nin yetki alanındaki görevleri yerine getirirken iklim değişikliği ve doğa tahribatı gibi unsurları göz önünde bulundurması gerektiğini vurgulamıştı. Bu risklerin ekonomi ve finans üzerindeki etkilerine hususi olarak dikkat çekmişti. Sonuç olarak, iklim değişikliği ile doğa tahribatının fiziksel etkilerinin günbegün daha somut bir nitelik kazanması ve net sıfır ekonomiye yönelik ihtiyacın aciliyeti sebebiyle doğa konulu çalışmalar yürüteceğini ifade etmişti.

Planda 2024-2025 yılında AMB’nin çalışmalarına kılavuzluk etmesi amacıyla üç alan belirlenmişti. Bu alanlardan ilki “yeşil ekonomiye geçişi yönetmek” oldu. Buna göre başarılı bir yeşil ekonomik geçiş, hem yeşil yatırımlar için yeterli özel ve kamu finansmanının sağlanmasına hem de karbon fiyatlandırması, düzenlemeler ve yapısal reformlara bağlı. AMB ise fiyat istikrarını koruyabilmek amacıyla geçiş sürecinin nasıl ilerlediğini ve dönüşümü finanse edecek yatırım akışını iyi analiz etmek amacıyla yapılacak çalışmaların önemine dikkat çekti.

İkinci alan ise “iklim değişikliğinin fiziksel etkisine çözüm üretmek” oldu. AMB, aşırı hava olaylarının artış göstermesinin finansal sistemi çeşitli şekillerde etkilediğini dile getiriyor. İklim değişikliğinin ekonomik değişkenler üzerindeki etkilerini daha iyi analiz edeceğini taahhüt eden AMB, Avrupa ekonomisini değişen iklim koşullarına karşı daha dayanıklı hâle getirecek iklim uyum politikalarının ve yatırım araçlarının ekonomik etkilerini inceleyeceğini belirtmişti.

Son alan ise “doğa kaybı ve bozulmasına yönelik çalışmaları ilerletmek” oldu. AMB, doğa kaybının ve bozulmasının ekonomiyi etkilediğinin ve finansal risklere yol açtığının altını çiziyor. Bu bağlamda, doğa kaynaklı risklerin para politikası üzerinde nasıl etkisi olabileceği üzerinde detaylı araştırmalar yürüteceğini vurgulamıştı.

AMB, 16 Ocak 2026 tarihinde, 2024-2025 İklim ve Doğa Planı çerçevesindeki eylemleri tamamladığını ve daha ileri çalışmalar yürüteceğini duyurdu. Bu kapsamda, iki yıl boyunca iklim ve doğa kaynaklı riskleri ve bunların siyasi kararları şekillendirme biçimlerini değerlendirdiğini kaydetti. Bu durumun bankacılık sisteminin istikrarının sağlanmasına katkı sunduğu da ifade edildi.

AMB, iklim ve doğa kaynaklı risklere ilişkin konularda nasıl ilerleme kaydettiğini şu şekilde sıralıyor;

• AMB, Avro Sistemi (Eurosystem) teminat çerçevesi de dâhil olmak üzere iklim ve doğaya ilişkin unsurları politikalarına entegre etme sürecine ivme kazandırdı. Ek olarak, Avro Sistemi’nin kurumsal tahvil portföyünün karbon emisyonları azaltıldı. Bununla beraber, Emisyon Ticaret Sistemi 2 gibi geçiş politikaları makroekonomik analizlerin parçası hâline geldi.
• AMB, 55’e Uyum (Fit for 55) taahhüdüne ilişkin hazırlanan gelecek senaryosu[3] dahil olmak üzere iklim stres testi ve senaryo analizlerine katkı sundu. Ek olarak, istatistiksel iklim göstergeleri ise yeni yöntemler ve verilerle güncellendi.
• AMB, bankaların dayanıklılığını artırmak amacıyla iklim ve doğa risklerine daha iyi erişebilmeleri için çalışmalar yürüttü.
• AMB, para politikası dışı portföylerinde iklime ilişkin hususları entegre etmeye devam etti. 2025 yılında 2019 yılına kıyasla AMB’nin faaliyetlerinden kaynaklanan emisyonların %39 oranında azaltıldığı ifade edildi.
• AMB çalışmaları, doğa ile Avro Alanı ekonomisindeki güçlü karşılıklı bağımlılığı ortaya koydu ve su ile ilişkili risklerin en öne çıkan riskler olduğuna dikkat çekildi.

AMB, öncelikli olarak odaklanacağı üç alanı şu şekilde sıralıyor;

• Yeşil ekonomiye geçiş çerçevesinde bankaların geçiş planları değerlendirilecek, enerji ve maliyetler üzerine detaylı analizler yapılacak, iklime ilişkin unsurların operasyonel çerçeveye daha fazla dâhil edilmesi için çalışmalar yürütülecek.
• İklim değişikliğinin ekonomi ve finansal sisteme fiziksel etkileri ile mücadele edebilmek için hem makroekonomik analizler kuvvetlendirilecek hem de veri ve risk izleme geliştirilecek.
• Su kaynaklı riskler dâhil olmak üzere doğaya ilişkin riskler ve ekosistem tahribatının etkileri değerlendirilecek.