Avrupa Komisyonunun Kolluk Kuvvetlerinin Veriye Etkili ve Hukuka Uygun Erişimi için Hazırladığı Yol Haritası'na İlişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

KOLLUK KUVVETLERİNİN VERİYE ETKİLİ VE HUKUKA UYGUN ERİŞİMİ İÇİN YOL HARİTASI

Hatice Fulya Topyıldız, İKV Uzman Yardımcısı

Avrupa Komisyonu, 24 Haziran 2025 tarihinde Kolluk Kuvvetlerinin Verilere Etkili ve Hukuka Uygun Şekilde Erişimlerini Sağlayacak Yol Haritası’nı (Roadmap for lawful and effective access to data for law enforcement) sundu.[1] Bu yol haritası, Komisyonun daha önce sunduğu Avrupa İç Güvenlik Stratejisi (ProtectEU) kapsamında hazırlandı.

Terörizm, organize suçlar, çevrim içi dolandırıcılık, uyuşturucu ticareti, çocuklara cinsel istismar, cinsel şantaj, fidye yazılımı gibi suçların tamamı dijital iz bırakıyor. Komisyona göre cezai soruşturmaların %85’i elektronik kanıtlara dayanıyor. Sonuç olarak Komisyon, kolluk kuvvetlerinin dijital veriye erişiminin sağlanması için daha iyi araçlara ve güncel hukuki çerçevelere ihtiyaç olduğunun altını çiziyor. Ayrıca, bunları sağlarken temel haklara uygun şekilde hareket edileceğini de vurguluyor. Yol haritası altı alana odaklanıyor:

• Veri saklama: Komisyon 2025 yılında AB’nin veri saklama kurallarını güncelleme amacıyla bir etki analizi yapacak. Ek olarak, Avrupa Adli İş Birliğini Geliştirme Ajansı (Eurojust) ve Avrupa Polis Ofisi (Europol), elektronik kanıtlara erişim kapsamında kolluk kuvvetlerinin ve hizmet sağlayıcılarının iş birliğini artırmak için çalışacak.
• Yasal Dinleme (Lawful interception): Komisyon, kolluk kuvvetlerinin farklı sistemler ve yargı mercileri arasında kanıt elde edebilmesi için bazı önlemler alacağını belirtiyor. Bu kapsamda, 2027 yılına kadar hem yetkililer arasında hem de yetkililer ile hizmet sağlayıcıları arasında, yasal dinleme verilerinde sınır ötesi iş birliğinin geliştirilmesi için çalışmalar yürütecek.
• Adli Bilişim (Digital forensics): Kolluk kuvvetleri ve yargı yetkililerinin elektronik cihazlardan elde edilen dijital delilleri analiz ederek, bu delilleri koruyabilmesi gerekiyor. Dolayısıyla, Komisyon ve Europol adli bilişim alanında eksikler ve ihtiyaçlar konusunda analizler yapacak. Ayrıca, AB fonları ve kamu-özel ortaklıkları ile adli bilişim araçlarının geliştirilmesi desteklenecek. Bununla beraber, Europol’ün adli bilişim alanında uzmanlaşması ve 2026 yılından itibaren kamu kurumları ile özel taraflar arasındaki koordinasyonu sağlaması teşvik ediliyor.
• Şifre Çözme (Decryption): 2026 yılında Komisyon, kolluk kuvvetlerinin şifrelenmiş verilere erişimini sağlamak için Şifreleme Teknolojisi Yol Haritası (Technology Roadmap on encryption) sunacak. Bu yol haritasının, siber güvenliğin sağlanması ve temel hakların korunmasına katkı sağlaması da hedefleniyor. Komisyon 2030 yılından itibaren, Europol’ü yeni şifre çözme teknolojilerinin geliştirilmesi amacıyla destekleyecek.
• Standartlaşma: Komisyon ile Europol, sektördeki paydaşlar, uzmanlar ve kolluk kuvvetlerinin bir araya gelmesini sağlayacak. Böylece, AB’nin iç güvenlik alanında standartlaşma yaklaşımını geliştirmek için çalışmalar yürütülecek.
• Kolluk Kuvvetleri için Yapay Zekâ Çözümleri: Komisyon, 2028 yılına kadar yetkililerin büyük hacimli verileri işlemesini sağlamak için yapay zekâ araçlarının geliştirilmesini teşvik edecek.

Komisyon, temmuzda gerçekleşecek Adalet ve İçişleri Konseyi’nde Üye Devletleri bu yol haritasını tartışmaya davet ediyor.