Komisyonun önerdiği AB’nin dayanıklılığını ve rekabet gücünü artırmak amacıyla mobil uydu hizmetlerine ilişkin yeni bir yetkilendirme sürecine ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

AB’DEN MOBİL UYDU HİZMETLERİNDE YENİ YETKİLENDİRME ÇERÇEVESİ

Bared Çil, İKV Uzmanı

Avrupa Komisyonu, AB’nin dayanıklılığını ve rekabet gücünü artırmak amacıyla mobil uydu hizmetlerine ilişkin yeni bir yetkilendirme süreci önerdi[1]. Öneri, mevcut lisansların 2027 yılında sona ermesi nedeniyle 2 GHz frekans bandının kullanımına yönelik yeni operatör seçim ve yetkilendirme kurallarını düzenliyor. Mobil uydu hizmetleri için tahsis edilen frekanslar hem yenilikçi ticari uygulamalar hem de güvenlik ve savunma açısından stratejik bir önem taşıyor. 2 GHz bandı, doğrudan cihaza bağlantı sağlayan hizmetler için uygun yapısıyla, karasal altyapının bulunmadığı bölgelerde yüksek hızlı internet ve kritik iletişim imkânı sunuyor.

Komisyon, söz konusu frekans bandının tahsisi için AB düzeyinde ortak bir seçim prosedürü oluşturulmasını öneriyor. Böylece tüm üye ülkelerde geçerli olacak tek bir yetkilendirme sistemi ile düzenleyici uyumun sağlanması ve operatörlerin sınır ötesi hizmet geliştirmesinin kolaylaştırılması hedefleniyor.

Frekans bandının kullanımının ikiye ayrılması öngörülüyor. Bandın üçte birlik kısmı, kritik iletişim, güvenlik ve askeri amaçlı kullanımlar gibi kamu hizmetlerine ayrılacak ve AB’nin güvenli bağlantı altyapısı olan IRIS² programı ile uyumlu şekilde çalışan bir Avrupa operatörü tarafından sağlanacak. Kalan kısmın ticari kullanıma tahsis edilmesi planlanıyor. Bu kapsamda doğrudan cihaza uydu bağlantısı hizmetleri, mobil kapsama alanının bulunmadığı yerlerde iletişim sağlanması ve kişisel takip cihazları, enerji izleme sistemleri ve acil durum ekipmanları gibi nesnelerin interneti uygulamaları desteklenecek.

Ticari kullanım için ayrılan bölümün yarısının pazara yeni girecek AB merkezli operatörlere tahsis edilerek tedarik çeşitliliğinin artırılması ve Avrupa şirketlerinin sektöre girişinin teşvik edilmesi amaçlanıyor. Kalan bölüm ise hem AB içinden hem de dışından operatörlerin kullanımına açık olacak. Komisyon, güvenli, dayanıklı ve yenilikçi uydu hizmetlerinin zamanında devreye alınmasının AB’nin rekabet gücünü ve kritik iletişim kapasitesini güçlendireceğini vurguluyor. Uydu bağlantısının, teknolojik egemenlik ile güvenlik ve savunma politikalarının önemli bir bileşeni olduğu ifade ediliyor.

Mevcut düzenlemeyi değiştiren yeni öneri, 2008 yılında alınan ve mevcut operatörlerin seçimini düzenleyen kararı yürürlükten kaldırmayı hedefliyor. Mevcut yetkilendirmeler 2027’de sona erecek. Yeni düzenleme, Avrupa Komisyonu’nun hazırladığı Dijital Ağlar Yasası yaklaşımıyla da uyumlu. Buna göre uydu frekanslarının AB düzeyinde tek bir çerçevede ve ortak koşullar altında yönetilmesi öngörülüyor.

Komisyon ayrıca Radyo Spektrum Politikası Grubu’nun 2024 ve 2025 yıllarında yayımladığı görüşler ile 2025’te gerçekleştirilen hedefli istişare sürecinden elde edilen geri bildirimleri de dikkate aldı. IRIS², AB’nin Güvenli Bağlantı Programı olarak hem üye ülkelere güvenli iletişim hizmetleri sağlamayı hem de vatandaşlar, özel sektör ve kamu kurumları için geniş bant bağlantı kapasitesini artırmayı amaçlıyor.